Het verhaal van Odd over design

Odd Thorvik, hoofd van de ontwikkelingsafdeling bij Glamox, laat zich door verrassende objecten inspireren voor goed design: denk aan keukenmachines, de Deense spoorwegen en vliegtuigen uit de Tweede Wereldoorlog.

Bij het bedenken van zijn naam hadden de ouders van Odd Thorvik in 1956 vast niet het Engelse woord ”odd” in gedachten, vertaald betekent het vreemd of eigenaardig. Toch is het Engelse woord volgens Thorvik enigszins op hem van toepassing. Hij vertelt lachend:”Ik ben een beetje eigenaardig, dat zijn ontwerpers vaak. Bovendien ben ik een echte nerd.” We stappen binnen in zijn appartement, hier wordt duidelijk dat het appartement ingericht is door een verzamelaar, die in de ban is van mooie objecten.
Mooie objecten en verzamelingen, wat treffen we zoal in zijn appartment; naast ruim drieduizend lp’s en cd’s, geschiedenisboeken, bibliografieen en andere non-functie zien we een Deense modeltrein, deze zomer aangekocht omdat het grafisch profiel van 1973 tot 1997 Odd Thorvik zo intrigeerde. Jarenlang heeft hij brochures van Bang & Olufsen gespaard, puur en alleen omdat hij een groot voorvechter is van de minimalistische en functionele ontwerpen, die zo kenmerkend zijn voor Scandinavisch design. Deze voorkeur heeft hij ook meegenomen naar zijn werk als hoofd van de ontwikkelingsafdeling bij Glamox.
”Mijn stelregel voor design is het ontwerpen van eenvoudige, mooie vormen die lang meegaan. Ik geloof niet in frutsels die dingen alleen maar ingewikkeld maken. We zijn industrieel ontwerpers, geen kunstenaars. Alles wat we leveren, moet een functie hebben”, zegt hij.


Mijn stelregel voor design is het ontwerpen van eenvoudige, mooie vormen die lang meegaan.

Odd Thorvik,
            hoofd van de ontwikkelingsafdeling, 
            Glamox

Dieter Rams

Zijn nuchtere kijk op design weerhoudt Thorvik er niet van om overal nieuwe inspiratie en ideeën op te doen en out-of-the-box te denken. ”Wie met design werkt, kan een goed ontwerp overal in herkennen, van keukenmachines tot auto’s”, zegt Thorvik. Eén van zijn rolmodellen op het gebied van design is Dieter Rams, die hoofd van de ontwerpafdeling bij Braun was van 1961 tot 1995. Volgens Thorvik zijn de 10 principes van goed design van Rams nog even relevant als in de jaren zestig. Datzelfde geldt voor producten waaraan Rams heeft meegewerkt, zoals de eerste minimalistische radio’s en huishoudelijke apparaten.

’Pitch’, ’roll’ en ’yaw’ naar een ontwerp

In een aparte vitrine zien we 49 modelvliegtuigen staan, en dan met name gevechtsvliegtuigen uit de periode 1935-1944. “Vliegtuigen van de Tweede Wereldoorlog zijn de mooiste objecten die ik ken, vooral de Spitfire”, zegt Thorvik. Juist zijn interesse in vliegtuigen en hoe ze bewegen was de inspiratiebron voor een splinternieuwe productfamilie van bureau-, vloer-, wand- en pendelarmaturen. De nieuwe productfamilie Motus wordt uitgebracht onder het merk Luxo. De nieuwe bureaulampen bevatten elementen van de armgebaseerde technologie, die eind jaren dertig werd ontwikkeld door Luxo-oprichter Jac Jacobsen. In de Motus-armaturen zijn de veren in de armen echter vervangen door een minimalistischer design. Ook zijn er aanpassingen gedaan in de beweging van de lamp, daarvoor heeft Thorvik zich laten inspireren door vliegtuigen.
”Een vliegtuig heeft drie bewegingsdimensies, die ’pitch’, ’roll’ en ’yaw’ worden genoemd”, legt Thorvik uit, terwijl hij met zijn handen laat zien hoe een vliegtuig in drie assen beweegt: rollend van zijkant naar zijkant (’roll’), naar boven en beneden (’pitch’) en zijwaarts (’yaw’).
”De lamphoofden van op een arm gebaseerde armaturen, zoals bureaulampen kunnen maximaal twee van deze bewegingen aan. De originele Luxo L-1 lamp heeft bijvoorbeeld alleen pitch en roll, maar niet de zijwaartse yaw-beweging. Daar wilde ik iets aan veranderen. Ik wilde ervoor zorgen dat de kop volledig vrij werd geplaatst, zodat er geen parallelle arm nodig was”, zegt Thorvik, die dit idee gebruikte bij de ontwikkeling van de bureaulampen in de Motus-productfamilie. ”Het mechanisme is gebaseerd op de kennis van Luxo, die al sinds 1937 zelfbalancerende bureaulampen produceert. De ontwikkelaars van deze bureaulamp zijn de beste ter wereld met deze technologie.”

Modularisering

Thorvik is geobsedeerd door het principe van modularisering, deze nieuwe Motus familie is daar een goed voorbeeld van. De productfamilies zijn zo ontworpen, dat onderdelen op meerdere wijzen gebruikt kunnen worden, zoals met de Legostenen. Een beperkt aantal onderdelen kan worden gecombineerd tot zelfs 18 verschillende producten.
”Het produceren van minder onderdelen, leidt tot een betere kwaliteit en een goedkopere productie, maar nog belangrijker, we creëren hiermee een herkenbaar productprofiel”, zegt hij.

– Design is teamwerk

Glamox heeft de Motus-producten ontwikkeld in samenwerking met het ontwerpbureau Permafrost. ”Permafrost heeft ons geweldig geholpen om de bureaulampen een eigen identiteit en een vriendelijke uitstraling te geven. Ook complimenteer ik de medewerkers van de ontwikkelingsafdeling, want onthou - Design is ook teamwerk. Ideeën worden vaak volledig uitgeplozen in een groep en komen tot rijpheid tijdens een teamproces, voordat ze echt worden geïmplementeerd. Verschillende mensen dragen op verschillende manieren bij. Sommigen zijn gestructureerd, anderen impulsiever. Om een idee te laten slagen, moet je verschillende persoonlijkheden in het team en in het bedrijf als geheel hebben”, zegt hij.

De 10 principes van goed design van Dieter Rams

Goed design:
1. is innovatief – De mogelijkheden voor vooruitgang zijn nooit uitgeput. Technologische ontwikkeling brengt altijd nieuwe kansen met zich mee voor originele ontwerpen. Maar vindingrijk design ontwikkelt zich altijd in combinatie met voortschrijdende technologie, en kan nooit een doel op zichzelf zijn.

2. maakt een product nuttig – Een product wordt gekocht om te worden gebruikt. Het moet niet alleen aan functionele, maar ook aan psychologische en esthetische criteria voldoen. Goed design benadrukt het nut van een product en laat alles weg wat hiervan kan afleiden.

3. is esthetisch – De esthetische kwaliteit van een product is een integraal onderdeel van het nut ervan, omdat producten die we dagelijks gebruiken invloed op onze persoon en ons welzijn hebben. Alleen goed uitgevoerde objecten kunnen mooi zijn.

4. maakt een product begrijpelijk – Het maakt de structuur van het product duidelijk. Nog beter: goed design kan de functie van het product laten blijken door gebruik te maken van de intuïtie van de gebruiker. In het beste geval spreekt een product voor zich.

5. is onopvallend – Producten die voldoen aan een doel zijn als gereedschap. Het zijn geen decoratieve objecten en geen kunstwerken. Het ontwerp moet daarom zowel neutraal als ingetogen zijn, om ruimte te laten voor de zelfexpressie van de gebruiker.

6. is eerlijk – Het laat een product niet innovatiever, krachtiger of waardevoller lijken dan het werkelijk is. Het doet geen poging om de consument te manipuleren met beloftes die niet kunnen worden nagekomen.

7. is duurzaam – Het is niet modieus en lijkt daarom nooit ouderwets. In tegenstelling tot modieus design gaat goed design jarenlang mee, zelfs in de wegwerpmaat-schappij van tegenwoordig.

8. is grondig tot in het kleinste detail – Er wordt niets aan het toeval of het lot overgelaten. Zorgvuldigheid en nauwkeurigheid in het ontwerpproces geven blijk van respect voor de klant.

9. is milieuvriendelijk – Design levert een belangrijke bijdrage aan het behoud van het milieu. Het behoudt natuurlijke bronnen en minimaliseert de fysieke en visuele verontreiniging gedurende de hele levenscyclus van het product.

10. is zo weinig mogelijk design – Minder, maar beter: omdat het gericht is op de essentiële aspecten. De producten worden niet belast met onnodige aspecten. 

Met andere woorden: ’back to basics’ - terug naar eenvoud.